حدیث دربارهجنگ اُحُد

الإمام الصادق عليه السلام:لَمّا انهَزَمَ النّاسُ يَومَ اُحُدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله انصَرَفَ إلَيهِم بِوَجهِهِ وهُوَ يَقولُ: أنَا مُحَمَّدٌ، أنَا رَسولُ اللّهِ، لَم اُقتَل ولَم أمُت. وكانَ النّاسُ يَحمِلونَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله المَيمَنَةَ فَيَكشِفُهُم عَلِيٌّ عليه السلام، فَإِذا كَشَفَهُم أقبَلَتِ المَيسَرَةُ إلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله، فَلَم يَزَل كَذلِكَ حَتّى تَقَطَّعَ سَيفُهُ بِثَلاثِ قِطَعٍ، فَجاءَ إلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله فَطَرَحَهُ بَينَ يَدَيهِ وقالَ: هذا سَيفي قَد تَقَطَّعَ، فَيَومَئِذٍ أعطاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله ذَا الفَقارِ، ولَمّا رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله اختِلاجَ ۱ ساقَيهِ مِن كَثرَةِ القِتالِ رَفَعَ رَأسَهُ إلَى السَّماءِ وهُوَ يَبكي وقالَ: يا رَبِّ وَعَدتَني أن تُظهِرَ دينَكَ وإن شِئتَ لَم يُعيِكَ، فَأَقبَلَ عَلِيٌّ عليه السلام إلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله فَقالَ: يا رَسولَ اللّهِ، أسمَعُ دَوِيّا شَديدا، وأسمَعُ «أقدِم حَيزومُ» ۲ وما أهُمُّ أضرِبُ أحَدا إلّا سَقَطَ مَيِّتا قَبلَ أن أضرِبَهُ. فَقالَ: هذا جَبرَئيلُ وميكائيلُ وإسرافيلُ فِي المَلائِكَةِ، ثُمَّ جاءَ جَبرَئيلُ عليه السلام فَوَقَفَ إلى جَنبِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله فَقالَ: يا مُحَمَّدُ! إنَّ هذِهِ لَهِيَ المُواساةُ، فَقالَ: إنَّ عَلِيّا مِنّي وأنَا مِنهُ، فَقالَ جَبرَئيلُ: وأنَا مِنكُما. ثُمَّ انهَزَمَ النّاسُ. ۳
امام صادق عليه السلام:چون در جنگ اُحُد، مردم از گِرد پيامبر صلى الله عليه و آله پراكنده شدند، ايشان، رو به آنان مى فرمود: «من، محمّد هستم. من پيامبر خدايم. كشته نشده و نمرده ام». مشركان، از سمت راست به پيامبر صلى الله عليه و آله حمله كردند كه على عليه السلام، آنان را پراكنده مى كرد و چون پراكنده شان مى ساخت، از سمت چپ به پيامبر صلى الله عليه و آله يورش مى بردند و پيوسته، در اين حال بود تا آن كه شمشيرش شكست و سه تكّه شد. پس نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و شمشير شكسته اش را پيش ايشان [بر زمين] نهاد و گفت: اين شمشير من شكسته است. آن روز، پيامبر صلى الله عليه و آله، ذوالفقار را به او داد و چون پيامبر صلى الله عليه و آله، لرزش پاهاى على عليه السلام را از فراوانى كارزار ديد، سر به آسمان بلند كرد و در حالى كه مى گريست، گفت: «اى پروردگار! به من وعده داده اى كه از دينت پشتيبانى كنى، و اگر بخواهى، مى توانى». پس على عليه السلام به پيامبر صلى الله عليه و آله رو آورد و گفت: اى پيامبر خدا! همهمه شديدى مى شنوم و مى شنوم كه مى گويد: «حَيزوم، ۴ به پيش!» و قصد ضربه زدن به كسى را نمى كنم، جز آن كه پيش از ضربت من، بى جان فرو مى افتد. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «اين، جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل عليهم السلام با فرشتگان اند». سپس جبرئيل عليه السلام آمد و كنار پيامبر خدا ايستاد و گفت: «اى محمّد! بى گمان، اين كار، ازخودگذشتگى است». [پيامبر صلى الله عليه و آله] فرمود: «على از من است و من از على ام». جبرئيل عليه السلام گفت: «و من هم از شمايم». سپس، مشركان در هم شكسته شدند.
۱.الاختلاج: الحركة والاضطراب (النهاية: ج 2 ص 60 «خلج»).
۲.اسم فرس جبرئيل عليه السلام (النهاية: ج 1 ص 467 «حيزم»).
۳.الكافي: ج 8 ص 318 ح 502 عن الحسين أبي العلاء الخفّاف وراجع تفسير القمّي: ج 1 ص 116.
۴.حيزوم، نام مَركب جبرئيل عليه السلام است.

احادیث دیگر این موضوع

۸
تاريخ الطبرىـ به نقل از سُدّى، در ذكر جنگ اُحد ـ: طلحة بن عثمان، پرچمدار مشركان، برخاست و گفت: اى گروه اصحاب محمّد! شما مى پنداريد كه خداوند، ما را با شمشيرهاى شما به آتش مى رانَد و شما را با شمشيرهاى ما به بهشت مى بَرد. اكنون آيا از ميان شما كسى هست كه خداوند او را با شمشير من به بهشت ببرد يا مرا با شمشير او روانه دوزخ كند؟ على بن ابى طالب عليه السلام در برابر او برخاست و گفت: «سوگند به آن كه جانم در دست اوست، از تو جدا نمى شوم تا تو را با شمشيرم روانه دوزخ كنم يا تو مرا با شمشيرت به بهشت بفرستى». پس على عليه السلام ضربه اى بر او وارد كرد و پايش را قطع كرد. وى افتاد و عورتش پيدا شد و گفت: اى پسر عمو! تو را به خدا سوگند مى دهم كه [حقّ] خويشاوندى را رعايت كنى. پس على عليه السلام رهايش كرد و پيامبر خدا، تكبير گفت و از على عليه السلام پرسيد: «چه چيزى تو را از تمام كردن كارش باز داشت؟». گفت: «پسرعمويم چون عورتش پيدا شد، مرا سوگند داد. پس، از او خجالت كشيدم».
الإرشادـ به نقل از ابن اسحاق ـ: پرچمدار قريش در جنگ اُحد، طلحة بن طلحة بن عبد العُزّى بن عثمان بن عبد الدار بود كه على بن ابى طالب عليه السلام وى را كشت و پسرش ابو سعيد بن طلحه و برادرش كلدة بن ابى طلحه را نيز كشت. و عبد اللّه بن حميد بن زهرة بن حارث بن اسد بن عبد العزّى و ابو الحَكم بن اخنس بن شريق ثقفى و وليد بن ابى حذيفة بن مغيره و برادرش اميّة بن ابى حذيفة بن مغيره و ارطات بن شُرَحبيل و هشام بن اميّه و عمرو بن عبد اللّه جمحى و بِشر بن مالك و صُواب، وابسته بنى عبد الدار، را نيز كشت. پس پيروزى با او بود و بازگشت مردم به نزد پيامبر صلى الله عليه و آله پس از فرارشان، به سبب ايستادگى و دفاع على عليه السلام به تنهايى از پيامبر صلى الله عليه و آله بود. و در آن روز، سرزنش خداى متعال، متوجّه همه مسلمانان فرارى شد، جز او و مردانى از انصار كه در كنار وى استوار ماندند كه هشت نفر بودند و چهار يا پنج نفر هم گفته شده است و حجّاج بن علاط سلمى، درباره كسانى كه على عليه السلام در اُحد كشت و توانايى او در جنگ و امتحان نيكويى كه داد، سروده است: خدا چه مدافعى از حزب خود دارد! مقصودم پور فاطمه است؛ همو كه خويشانى كريم دارد. دست مريزاد با آن ضربه برق آسايت كه طُلَيحه را به رو به زمين افكند! و چون شير شرزه بر آنان سخت گرفتى و تار و مارشان كردى در دامنه كوه، آن گاه كه سرازير شدند. و شمشيرت را از خون سيراب كردى و نگذاشتى تا سيراب نشده، تشنه باز گردد.
الإرشادـ به نقل از عبد اللّه بن مسعود، در يادكردِ جنگ اُحد ـ: پرچم مشركان با طلحة بن ابى طلحه بود كه قوچ (سركرده) گروه خوانده مى شد؛ و پيامبر خدا، پرچم مهاجران را به على بن ابى طالب عليه السلام داد و او آمد تا زير پرچم انصار ايستاد. پس ابو سفيان، نزد پرچمداران آمد و گفت: اى گروه پرچمدار! نيك مى دانيد كه لشكر از ناحيه پرچمدارانش ضربه مى خورَد و در جنگ بدر هم از ناحيه پرچمدارانتان ضربه خورديد. پس اگر مى بينيد كه توانايى آن را نداريد، پرچم را به ما بسپاريد تا ما خود، آن را حفظ كنيم. طلحة بن ابى طلحه، خشمناك شد و گفت: آيا به ما چنين مى گويى؟ به خدا سوگند، امروز شما را با آن تا به كرانه هاى مرگ مى برم. طلحه كه قوچ (سركرده) گروه ناميده مى شد، جلو آمد و على بن ابى طالب عليه السلام هم پيش آمد. على عليه السلام فرمود: «تو كيستى؟». گفت: من طلحه، پسر ابو طلحه هستم. من سركرده گروهم. تو كيستى؟ فرمود: «من على، پسر ابو طالب بن عبد المطّلب هستم». سپس به هم نزديك شدند و دو ضربه ميانشان ردّ و بدل شد. پس على بن ابى طالب عليه السلام، ضربه اى بر پيشانى او زد كه چشمانش [از حدقه] درآمد و چنان صيحه اى زد كه مانندش شنيده نشده بود و پرچم از دستش افتاد. پس برادرش كه مصعب خوانده مى شد، پرچم را گرفت كه او را هم عاصم بن ثابت با تير كشت. سپس برادر ديگرش به نام عثمان، آن را برداشت كه او را هم عاصم با تير زد و كشت. پس يكى از بردگان آنها به نام صُواب ـ كه از قوى ترينِ مردمان بود ـ، پرچم را گرفت. على بن ابى طالب عليه السلام با ضربه اى دستش را قطع كرد. او پرچم را با دست چپ گرفت و على عليه السلام، آن را هم با ضربه اى قطع كرد. سپس، پرچم را بر سينه اش نهاد و با دستان بُريده اش آن را در بغل گرفت كه على عليه السلام بر ميان سرش ضربه اى كوفت كه بى جان به خاك افتاد. مشركان، در هم شكستند و مسلمانان به غنيمت ها رو كردند. گُماردگان بر تنگه، چون مردم را در حال جمع آورى غنيمت ديدند، گفتند: اينان غنيمت را مى برند و ما اين جا مانده ايم. پس به عبد اللّه بن عمرو بن حزم كه فرمانده شان بود، گفتند: مى خواهيم غنيمتْ جمع كنيم، همان گونه كه مردم كردند. او گفت: پيامبر خدا به من فرمان داده كه از موضعم در اين جا تكان نخورم. به او گفتند: او به تو فرمان داد و نمى دانست كه كار به اين جا مى رسد كه مى بينى! و به سوى غنايم رفتند و او را وا نهادند. عبداللّه بن عمرو، در موضعش ايستاد تا خالد بن وليد بر او يورش بُرد و وى را كشت و از پشت پيامبر خدا و به قصد [جان]او آمد. خالد به پيامبر خدا كه اصحاب گِردش را گرفته بودند، نگريست و به همراهانش گفت: «اين، همان كسى است كه مى جُستيد. پس به دنبالش برويد». پس به يكباره و دسته جمعى، با شمشير و تير و نيزه و سنگ به ايشان يورش آوردند و اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله، از ايشان دفاع كردند تا آن كه هفتاد تن از آنان، كشته شدند. و امير مؤمنان و ابو دجانه انصارى و سهل بن حنيف، در برابر آنان ايستادگى كردند و به دفاع از پيامبر صلى الله عليه و آله پرداختند. انبوه مشركان، آنان را در ميان گرفتند. پيامبر خدا چشمانش را باز كرد و به امير مؤمنان نگريست. و فرمود: «اى على! مردم چه كردند؟». گفت: پيمان شكستند و پشت كردند. به او فرمود: «اينان را كه قصد جان مرا كرده اند، از من بِران و مرا از آنان، آسوده گردان». امير مؤمنان بر آنان يورش برد و تار و مارشان كرد. سپس نزد پيامبر صلى الله عليه و آله بازگشت كه [مشركان] از سوى ديگر به ايشان حمله كرده بودند، و دوباره به آنان يورش برد و آنان را در هم شكست و ابو دجانه و سهل بن حنيف بر بالاى سرِ پيامبر صلى الله عليه و آله ايستاده بودند و به دست هر يك، شمشيرى بود تا از پيامبر صلى الله عليه و آله دفاع كنند.