حدیث دربارهحقيقت ياد خدا

الإمام الصادق عليه السلام:مِن أشَدِّ ما فَرَضَ اللّهُ عَلى خَلقِهِ ذِكرُ اللّهِ كَثيرا ـ ثُمّ قالَ ـ: لا أعني: «سُبحانَ اللّهِ وَالحَمدُ للّهِِ ولا إلهَ إلَا اللّهُ وَاللّهُ أكبَرُ» وإن كانَ مِنهُ، ولكِن ذِكرَ اللّهِ عِندَ ما أحَلَّ وحَرَّمَ؛ فَإِن كانَ طاعَةً عَمِلَ بِها، وإن كانَ مَعصِيَةً تَرَكَها. ۱

امام صادق عليه السلام:از سخت ترين چيزهايى كه خداوند بر بندگانش واجب ساخته، بسيار ياد كردنِ خداست. مقصودم، «سبحان اللّه و الحمد للّه و لا إله إلّا اللّه و اللّه أكبر» نيست، هر چند اين هم ياد خداست. مقصودم، به ياد آوردن خدا در هنگام مواجه شدن با حلال و حرام اوست، كه اگر فرمان بود، آن را به كار ببندد و اگر نافرمانى بود، رهايش كند.

۱.الكافي: ج 2 ص 80 ح 4 عن أبي عبيدة وص 145 ح 8، معاني الأخبار: ص 193 ح 3 كلاهما عن الحسن (الحسين) البزّار، تنبيه الخواطر: ج 2 ص 187، بحار الأنوار: ج 75 ص 29 ح 20.

کلیدواژه‌ها یاد خدا حقیقت یاد خدا

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس از خدا فرمان بَرد، در حقيقت، از خدا ياد كرده است، اگر چه نماز و روزه و قرآن خواندنش اندك باشد، و هر كس خدا را نافرمانى كند، در حقيقت، او را فراموش كرده است، اگر چه نماز و روزه و تلاوت قرآنش بسيار باشد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش به على عليه السلام ـ: اى على! سه چيز است كه اين امّت، طاقت آنها را ندارد: كمك مالى كردن به برادر خويش، انصاف داشتن با مردم، و به ياد خدا بودن در همه حال، و آن، گفتنِ «سبحان اللّه و الحمد للّه ولا إله إلّا اللّه واللّه أكبر» نيست؛ بلكه اين است كه هر گاه با آنچه بر او حرام گشته است رو به رو شود، از خداوند عز و جل بترسد و آن را مرتكب نشود.

معانى الأخبارـ به نقل از ابو بصير ـ: امام باقر عليه السلام فرمود: «از جمله سخت ترين كارهاى بندگان، سه چيز است: انصاف داشتن، كمك مالى كردن انسان به برادر خويش، و به ياد خدا بودن در همه حال». گفتم: به سلامت باشيد! به ياد خدا بودن در همه حال، به چه معناست؟ فرمود: «در هنگام رو به رو شدن با گناه و تصميم به انجام دادن آن، خدا را به ياد آورد. پس ياد خدا، ميان او و آن گناه، حائل مى شود. اين است سخن خداوند عز و جلكه مى فرمايد: «آنان كه پرهيزگارى مى كنند، چون وسوسه اى از شيطان به آنان برسد، خدا را ياد مى كنند و به ناگاه، بينا مى شوند» ».

الكافىـ به نقل از عبد الأعلى بن اَعيَن ـ: برخى از شيعيان، ما نامه نوشتند و از امام صادق عليه السلام سؤالاتى كردند و به من مأموريت دادند كه از ايشان در باره حقّ مسلمان بر برادرش بپرسم. من پرسيدم؛ امّا ايشان پاسخم را نگفت. چون براى خداحافظى خدمت ايشان رفتم، گفتم: از شما سؤالى كردم؛ امّا پاسخم را نداديد! فرمود: «مى ترسم كافر شويد! علّامه مجلسى قدس سره مى گويد: اين كه فرمود: «[مى ترسم] كافر شويد»، به قولى، يعنى بعد از دانستن، خلاف آن عمل كنيد، و اين، يكى از معانى كفر است. من مى گويم: شايد مراد، اين باشد كه: [مى ترسم]در حكم يا در باره ما شك كنيد؛ چرا كه حقّى بزرگ و دشوار است، يا به اين معناست كه [مى ترسم] آن را سبُك بشماريد، و اين خود، از مصاديق كفر است. همانا از سخت ترين وظايفى كه خداوند بر عهده خلقش نهاده، سه چيز است: انصاف داشتن آدمى ـ به طورى كه از جانب خود براى برادرش همان چيزى را بپسندد كه از جانب او براى خود مى پسندد ـ، و شريك كردن برادرش در مال خود، و به ياد خدا بودن در همه حال. ياد خدا هم [فقط] گفتنِ «سبحان اللّه و الحمد للّه» نيست؛ بلكه به اين معناست كه هنگام مواجه شدن با آنچه خدا بر او حرام كرده است، به ياد او باشد و آن حرام را وا نهد».

امام على عليه السلام:نه خداى سبحان را با بى توجّهى ياد كن و نه از او غافل شو و [به كلّى]فراموشش كن؛ بلكه با تمام وجودت او را ياد كن، آن سان كه دلت با زبانت هم نوا باشد و نهانت با آشكارت، سازگار. تو حقيقتا به ياد خدا نخواهى بود، مگر آن گاه كه خودت را در يادى كه مى گويى، از ياد ببرى و در وقت ذكر گفتن، خويشتن را گم كنى [و فانى در مذكور شوى].