حدیث دربارهنشانه هاى جاهل

عنه صلى الله عليه و آله:صِفَةُ الجاهِلِ: أن يَظلِمَ مَن خالَطَهُ، ويَتَعَدّى عَلى مَن هُوَ دونَهُ، ويَتَطاوَلَ عَلى مَن هُوَ فَوقَهُ، كَلامُهُ بِغَيرِ تَدَبُّرٍ، إن تَكَلَّمَ أثِمَ، وإن سَكَتَ سَها، وإن عَرَضَت لَهُ فِتنَةٌ سارَعَ إلَيها فَأَردَتهُ، وإن رَأى فَضيلَةً أعرَضَ وأبطَأَ عَنها، لا يَخافُ ذُنوبَهُ القَديمَةَ ولا يَرتَدِعُ فيما بَقِيَ مِن عُمُرِهِ مِنَ الذُّنوبِ، يَتَوانى عَنِ البِرِّ ويُبطِئُ عَنهُ، غَيرُ مُكتَرِثٍ لِما فاتَهُ مِن ذلِكَ أو ضَيَّعَهُ. فَتِلكَ عَشرُ خِصالٍ مِن صِفَةِ الجاهِلِ الَّذي حُرِمَ العَقلَ. ۱

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ويژگى نادان، آن است كه بر كسى كه با او رفت و آمد دارد، ستم مى كند. بر زيردستان، تجاوز روا مى دارد و در برابر بالادستان، گردن كشى مى كند. سخن او، بدون انديشه است؛ اگر سخن بگويد، گناه مى كند و اگر خاموش باشد، غفلت مى ورزد. اگر فتنه اى (بحرانى) برايش پيش آيد، به سويش مى شتابد و به وسيله آن هلاك مى شود و اگر فضيلتى را ببيند، از آن، رو مى گرداند و به آن كاهلى مى كند. از گناهان گذشته اش هراس ندارد و در باقى مانده عمر، از گناهان، دست نمى كشد. در كار نيك، سُستى مى كند و كاهلى مى نمايد و باكى ندارد كه آن را انجام ندهد و يا آن را تباه گرداند. اينها ده خصلت از خصلت هاى نادان است؛ همو كه از نعمت خرد، محروم است.

۱.تحف العقول: ص 29، بحار الأنوار: ج 1 ص 129 ح 12.

کلیدواژه‌ها حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های عقلی و علمی عقل و جهل نشانه های جاهل

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:تمام خوبى ها، با خرد به دست مى آيد و كسى كه خردمند نيست، دين ندارد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اصل آدمى، به خرد اوست، و كسى كه خردمند نيست، ديندار نيست.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ديندارىِ آدمى، به خرد اوست و آن كه خردمند نيست، دين ندارد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نادانى، سرِ همه بدى هاست.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:پروردگارت را اطاعت كن تا خردمند ناميده شوى، و او را نافرمانى مكن كه نادان ناميده مى شوى.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:نادان، كسى است كه از خدا نافرمانى كند، گرچه زيباچهره و [داراى]موقعيتى بزرگ باشد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در پاسخ كسى كه از نشانه هاى نادان پرسيد ـ: اگر با او همنشين شوى، تو را خسته مى كند و اگر از او كناره گيرى كنى، تو را دشنام مى دهد. اگر چيزى را به تو ببخشد، منّت مى گذارد و اگر چيزى را به او ببخشى، ناسپاسى مى كند. اگر رازى را در اختيارش بگذارى، خيانت مى كند و اگر رازى را در اختيار تو نهد، تو را [به افشاى آن،]متّهم مى سازد. اگر بى نياز شود، ناسپاسى مى كند و سرسخت و خشن مى گردد و اگر تنگ دست شود، بى پروا نعمت هاى خدا را انكار مى كند. اگر شاد باشد، زياده روى مى كند و طغيان مى ورزد، و اگر غمگين باشد، نااميد مى گردد. اگر بخندد، قهقهه مى زند و اگر گريه كند، در هم شكسته مى شود. از نيكان، بدگويى مى كند. خدا را دوست نمى دارد و در رفتارش، او را در نظر نمى گيرد. از خداوند، حيا نمى كند و به ياد او نيست. اگر او را خشنود كنى، تو را مى ستايد و آنچه از خوبى ها در تو نيست، به تو نسبت مى دهد، و اگر ناراضى گردد، ستايشِ او مى رود و آنچه از بدى در تو نيست، به تو نسبت مى دهد. اين، روش نادان است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دنيا، سراى كسى است كه سرا ندارد و ثروتِ كسى است كه ثروت ندارد. آن كه خردمند نيست، براى دنيا گردآورى مى كند، و آن كه فهم ندارد، در پىِ شهوت هاى دنيايى مى رود، و آن كه عالِم نيست، براى دنيا دشمنى مى كند، و آن كه ژرف انديش نيست، براى دنيا حسادت مى ورزد، و آن كه اهل يقين نيست، براى دنيا تلاش مى كند.