پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خرد، نورى است كه خداوند، آن را براى انسان آفريد و وسيله روشنى بخشى دل قرار داد تا بِدان، تفاوت ديدنى ها را از ناديدنى ها باز شناسد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خرد، نورى است در دل كه بدان، حق را از باطل جدا مى كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خرد در دل، مانند چراغ در ميان خانه است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند متعال، خرد را از نورِ ذخيره شده و پنهان در دانش پيشين خود، آفريد؛ دانشى كه هيچ پيامبرِ فرستاده شده و فرشته مقرّبى بر آن آگاهى نيافت.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خرد، نخستين آفريده خداوند سبحان است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند، خرد را آفريد. سپس او را به سخن آورد و او پاسخ داد. آن گاه خداوند [به خرد]فرمود: «سوگند به عزّت و جلالم كه آفريده اى دوست داشتنى تر از تو نيافريدم؛ به وسيله تو مى گيرم و به وسيله تو مى بخشم. به جلالم سوگند كه تو را در هر كه دوست بدارم، كامل مى سازم و در هر كس كه مبغوض بدارم، ناقص مى گذارم».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خرد، ارمغان خداوند است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند، چيزى با ارزش تر از خِرد در ميان بندگان، تقسيم نكرد. لذا خواب خردمند، از بيدارى نادان، برتر است و خوردن خردمند، از روزه نادان برتر است و بر جا بودن خردمند، از به حركت در آمدن نادان، برتر است. خداوند، هيچ پيامبر و فرستاده اى را برنينگيخت، مگر آن زمان كه خِردش كامل گشت و خِردش از خِردهاى همه امّتش بيشتر بود. آنچه پيامبر در خود نهان مى دارد [يعنى خرد]، از كوشش تمامِ كوشندگان، برتر است. هيچ بنده اى، نمى تواند واجبات الهى را به جاى آورد، مگر آن كه درباره آنها تعقّل كند. همه پرستشگران با زيادتى عبادت و پرستش، به پايه خردمندان نمى رسند به راستى كه خردمندان، همان «اولو الألباب (صاحبان خرد)» هستند كه خداوند، درباره آنان فرمود: «جز صاحبان خرد، پند نمى گيرند» .

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خجسته است آن كه خرد را ميان بندگانش گوناگون قسمت كرد. گاه، دو انسان، كردار، نيكى ها، روزه و نمازشان برابر است؛ امّا در خرد، متفاوت اند، مانند ذره اى در كنار كوه اُحُد. خداوند، بهره اى برتر از خرد و يقين در ميان آفريدگانش قسمت نكرد.

تاريخ اليعقوبىـ در گزارش پندهاى پيامبر صلى الله عليه و آلهـ: از پيامبر خدا پرسيده شد: برترين چيزى كه به بندگان بخشيده شده، چيست؟ فرمود: «خردِ سرشتى، كه با آن زاده مى شود». گفتند: اگر از آن، بى بهره شد؟ فرمود: «خرد بياموزد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى گروه قريش! همانا تبار آدمى، دين اوست و جوان مردى اش، خُلق و خوى اوست و بنيادش خرد اوست.

تيسير المطالبـ به نقل از ابن عبّاس، از پيامبر صلى الله عليه و آله ـ: «برترينِ مردم، خردمندترينِ آنهاست». ابن عبّاس گفت: و آن، پيامبر شماست.

پيامبر صلى الله عليه و آله:دوست هر انسانى، خرد او و دشمنش نادانى اوست.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دانش، دوست مؤمن است و خرد، راهنماى او؛ كار، سرپرست او و بردبارى، وزيرش؛ شكيبايى، فرمانده سربازان اوست و مدارا، پدرش و نرم خويى، برادرش.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر چيزى پشتيبانى دارد و پشتيبان مؤمن، خرد اوست. از اين رو، بندگى مؤمن براى پروردگارش، به اندازه خرد اوست.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر چيزى به ابزار و نيرويى نيازمند است و نيرو و ابزار مؤمن، خرد است. هر بازرگانى، سرمايه اى دارد و سرمايه كوشش كنندگان، خرد است. هر ويرانى را آبادانى است و آبادانى آخرت، به خرد است. در هر مسافرتى خيمه اى به پا مى كنند كه بدان پناه مى برند و خيمه مسلمانان [در سفر آخرت]، خرد است.

ارشاد القلوب:پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «تكيه گاه خانه، پايه آن است و تكيه گاه دين، شناخت خداوند متعال، يقين به يگانگى او و خِرد سركوب كننده است». پرسيدند: اى پيامبر خدا! سركوب كننده چيست؟ فرمود: «بازدارى از گناهان، شوق داشتن به پيروى از خداوند و سپاس گزارى بر همه بخشش ها و نعمت ها و آزمايش هاى نيكوى خداوند».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هيچ تنگ دستى اى سخت تر از نادانى نيست و هيچ سرمايه اى، پُرسودتر از خردمندى نيست.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند، خرد را از نورِ پنهان در علم پيشينِ خود، بيافريد؛ دانشى كه هيچ پيامبرِ فرستاده شده و هيچ فرشته مقرّبى را بر آن آگاه نكرده است. سپس دانش را نفْسِ خرد قرار داد، و فهميدن را جانِ او، و پارسايى را سرِ او، و آزرم را دو چشم او، و حكمت را زبانش، و مهربانى را دهانش، و رحمت را قلبش. آن گاه با ده ويژگى كه در خرد نهاد، آن را نيرومند كرد: يقين، ايمان، راستى، آرامش، اخلاص، مدارا، بخشش، قناعت، تسليم، و سپاس گزارى.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از خرد، راهنمايى بگيريد تا راه يابيد، و از خرد، نافرمانى مكنيد كه پشيمان مى شويد.