پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مبادا زرق و برق فريبنده دنيا، شما را از درجات بهشت هاى بلندجايگاه، غافل كند!

امام على عليه السلامـ در دعاى روز پنجشنبه ـ: بار خدايا!. مرا به سانِ كسى كه اقامت در كرامت خانه ات را برايش واجب ساختى، در درجات بهشت هايت جاى ده، همراه با برگزيدگانت و كسانى كه به بخشش هاى فراوانت اختصاصشان داده اى، و همراه با كسانى كه به آنان نعمت داده اى، يعنى پيامبران و صدّيقان و شهيدان و صالحان، كه نيكو همنشينانى هستند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در بهشت، صد درجه است كه فاصله هر درجه با ديگرى، به اندازه فاصله آسمان و زمين است، و فردوس، بالاترينِ آنهاست كه چهار نهر بهشت، از آن جا سرچشمه مى گيرد و بالاى آن، عرش است. پس هر گاه از خدا درخواستى كرديد، فردوس را از او بخواهيد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در بهشت، صد درجه است و فاصله ميان هر دو درجه، صد سال راه است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فاصله ميان بلندپايه ترين بهشتيان و دون پايه ترين آنها، به مانند ستاره اى است كه در مشرق و مغرب زمين ديده مى شود.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در بهشت، صد درجه است كه اگر همه جهانيان در يكى از آنها جمع شوند، گنجايش آنان را دارد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فردى از اهل عِلّيّين به اهل بهشت مى نگرد. پس بهشت از [نور]چهره او، مانند ستاره اى درخشان، روشن مى شود.

مجمع البيان:روايت شده است كه فاصله بالاترين درجه بهشت تا پايين ترين درجه آن، به فاصله آسمان تا زمين است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در باره اين سخن خداى متعال: «سپس اين كتاب را به آن بندگان خود كه برگزيده بوديم، به ميراث داديم. پس برخى از ايشان بر خود، ستمكارند و برخى از ايشان، ميانه روند و برخى از ايشان، در كارهاى نيك، پيش گام اند» ـ: همه ايشان، يك منزلت دارند و همگى شان در بهشت اند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در باره اين سخن خداى عز و جل: «پس برخى از ايشان بر خود، ستمكارند و برخى از ايشان، ميانه رو و برخى از ايشان، در كارهاى نيك، پيش گام اند» ـ: پيش گام و ميانه رو، بدون حسابرسى به بهشت مى روند؛ ولى ستمكار بر خويش، مختصرى حسابرسى مى شود و سپس به بهشت مى رود.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مردم در سه گروه، برانگيخته مى شوند و اين، سخن خداى متعال است، آن جا كه مى فرمايد: «پس برخى از ايشان بر خود، ستمكارند و برخى از ايشان، ميانه رو و برخى از ايشان، در كارهاى نيك، پيش گام اند» . پيش گام در كارهاى نيك، بدون حسابرسى به بهشت مى رود. ميانه رو، مختصرى حسابرسى مى شود و ستمكار بر خويش، با لطف خداى عز و جل به بهشت مى رود.

مسند ابن حنبلـ به نقل از ابو درداء ـ: از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه مى فرمايد: «خداى عز و جل فرموده است: «سپس اين كتاب را به آن بندگان خود كه برگزيده بوديم، به ميراث داديم. پس برخى از ايشان بر خود، ستمكارند و برخى از ايشان، ميانه روند و برخى از ايشان، در كارهاى نيك، به خواست خدا پيش گام اند» . كسانى كه در كارهاى نيك پيشى گرفته اند، بدون حسابرسى وارد بهشت مى شوند. كسانى كه ميانه رو بوده اند، مختصرى حسابرسى مى شوند و كسانى كه به خود ستم كرده اند، در تمام مدّت محشر، نگه داشته مى شوند و سپس خداوند به لطف خويش با آنان رفتار مى كند [و آنان را به بهشت مى برد]. اينان هستند كه مى گويند: «ستايش، خدايى را كه اندوه از ما زدود. به راستى كه پروردگار ما، آمرزگار و حق شناس است» .

تفسير فراتـ به نقل از ابو درداء ـ: از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه اين آيه را تلاوت كرد: «سپس اين كتاب را به آن بندگان خود كه برگزيده بوديم، به ميراث داديم. پس برخى از ايشان بر خود، ستمكارند و برخى از ايشان، ميانه روند و برخى از ايشان، در كارهاى نيك، به خواست خدا پيش گام اند. اين است فضل بزرگ. بهشت هاى عدن» و آن گاه فرمود: «پيش گام، بدون حسابرسى به بهشت مى رود. از ميانه رو، اندكى حسابرسى مى شود و ستمكار بر خويش را يك روز ـ كه مقدارش پنجاه هزار سال است ـ نگه مى دارند، تا جايى كه اندوه، وجودش را فرا مى گيرد. سپس خداوند بر او رحم مى آورد و او را به بهشت مى برد».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مردى را به بهشت آوردند. بنده اش را ديد كه درجه اش از او بالاتر است. گفت: پروردگارا! اين بنده من، درجه اش در بهشت، از من بالاتر است! خداوند به او فرمود: «آرى. او را به كردارش پاداش داده ام و تو را هم به كردارت پاداش داده ام».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:فاصله يك درجه در بهشت با درجه ديگر آن، به اندازه فاصله ميان آسمان و زمين است. بنده نگاهش را به بالا مى دوزد و برقى براى او مى درخشد كه نزديك است چشمش را كور كند. از آن، وحشت زده مى شود و مى گويد: اين چيست؟ به او گفته مى شود: «اين، نور برادرت فلانى است». مى گويد: برادرم فلانى! ما هر دو در دنيا عمل [نيك] مى كرديم؛ ولى اينك اين چنين بر من برترى داده شده است! به او گفته مى شود: «او در عمل، از تو برتر بود». و آن گاه در دلش احساس رضايت نهاده مى شود تا خشنود گردد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى ابو ذر! خداوند عز و جل گروهى را وارد بهشت مى كند و به آنان چندان عطا مى فرمايد كه آرزوهايشان تمام مى شود. بالاتر از آنها نيز گروهى ديگر در درجاتى عالى به سر مى برند. اين گروه، چون آن گروه را مى بينند، ايشان را مى شناسند. پس مى گويند: پروردگارا! اينان، همان برادران ما هستند كه در دنيا با هم بوديم. پس به چه سبب، ايشان را بر ما برترى داده اى؟ گفته مى شود: هيهات! زمانى كه شما سير بوديد، آنان گرسنه بودند. زمانى كه شما سيراب بوديد، آنان تشنه بودند. زمانى كه شما مى خوابيديد، آنان به عبادت مى پرداختند، و زمانى كه شما در آسايش به سر مى بريد، آنان در سختى بودند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در بهشت، درختى است كه از بالاى آن، جامه ها مى رويند و از پايينش، اسب هاى ابلق با زين زرّين و لگام هايى از مرواريد و ياقوت، كه نه سرگين مى كنند و نه ادرار. بال دارند و دوستان خدا بر آنها سوار مى شوند و در هر جاى بهشت كه آنان بخواهند، به پرواز در مى آيند. در اين هنگام، كسانى كه پايين تر از ايشان اند، مى گويند: اى بهشتيان! به ما هم سهمى دهيد. پروردگارا! چه چيز، ايشان را به اين منزلت رسانيد؟ خداى متعال مى فرمايد: «آنان روزه مى گرفتند و شما نمى گرفتيد. آنان شب را بيدار مى ماندند و شما مى خوابيديد. آنان انفاق مى كردند و شما بخل مى ورزيديد. آنان با دشمن، جهاد مى كردند و شما مى ترسيديد».

امام صادق عليه السلام:ما نمى گوييم كه [بهشت] فقط يك درجه دارد. خدا مى فرمايد: «درجاتى دارد، يكى بالاى ديگرى». ۳ تفاوت [درجات] بهشتيان، به سبب اعمال آنهاست.

مجمع البيان ـ به نقل از ابو بصير ـ:امام صادق عليه السلام فرمود: «هرگز نگوييد: بهشت، يكى است. خدا مى فرمايد: «و پايين تر از آن دو، دو بهشت ديگر است» و هرگز نگوييد: يك درجه است. خدا مى فرمايد كه درجاتى دارد، يكى بالاى ديگرى. تفاوت بهشتيان، در واقع، به سبب اعمال آنهاست». به ايشان گفتم: دو مؤمن، وارد بهشت مى شوند و يكى از آنها، جايگاهى بالاتر از ديگرى دارد و او مى خواهد اين ديگرى را ديدار كند! [ديدارشان، چگونه انجام مى شود؟]. فرمود: «آن كه بالاتر است، مى تواند پايين بيايد؛ امّا آن كه پايين تر است، نمى تواند بالا برود؛ زيرا به آن مكان نمى رسد. البتّه اگر دوست داشتند و خواستند همديگر را ملاقات كنند، روى تخت ها ديدار مى كنند».

امام باقر عليه السلام:بهشت، درجاتى دارد. هيچ يك از اهل گفتار، به درجه اهل كردار نمى رسد و ديگران به درجه اهل گفتار نيز نمى رسند.