امام علی علیه‌السلام

امام على عليه السلامـ در حكمت هاى منسوب به ايشان ـ: جان، حيات تن، و خرد، حيات جان است.

امام على عليه السلام:خداوند عز و جل در نهاد فرشتگان، خردى بدون شهوت، قرار داد و در چارپايان، شهوتى بدون خرد آفريد؛ امّا در آدميان، خرد و شهوت را به هم در آميخت. پس، هر آن كس كه خردش بر شهوتش پيروز گردد، از فرشتگان، برتر است و هر آن كس كه شهوتش بر خردش غالب گردد، از چارپايان، پست تر است.

امام على عليه السلام:خرد، در قلب، جاى دارد.

امام على عليه السلام:قلب، فرمان رواى اعضاست كه بدان مى سنجند و مى فهمند و با رأى و دستور قلب به حركت در مى آيند.

امام على عليه السلام:خرد، دو گونه است: فطرى و اكتسابى، و هر دو، منفعت مى رسانند.

امام على عليه السلام: خرد را دو گونه يافتم/ سرشتى و شنيدنى [اكتسابى]. خرد اكتسابى سودمند نيست/ بدون خرد فطرىْ همان گونه كه نور خورشيد/ بى فروغ چشم، سودى نمى بخشد.

امام على عليه السلام:چون خردمند، پير شود، خردش جوان مى گردد، و چون نادان پير گردد، نادانى اش جوان مى شود.

امام على عليه السلام:خرد و نادانى تا هجده سالگى براى چيرگى بر آدمى، در نبردند. چون به هجده سالگى رسيد، هر يك از آن دو در او افزون بود، بر او چيره مى شود.

امام على عليه السلام:بچه ها دندان هاى شيرى شان در هفت سالگى مى افتد؛ در نُه سالگى به نماز وا داشته مى شوند؛ در ده سالگى جاى خوابيدن آنان جدا مى گردد؛ در چهارده سالگى، بالغ مى شوند؛ تا بيست و يك سالگى قد مى كشند و تا بيست و هشت سالگى خِردشان رشد مى كند، بجز تجربه [كه پس از آن نيز زمينه رشد دارد].

امام على عليه السلام:بچه ها دندان هاى شيرى شان در هفت سالگى مى افتد؛ در چهارده سالگى بالغ مى شوند؛ قدشان در بيست و چهار سالگى به بيشترين حدّ خود مى رسد، و خِردشان در بيست و هشت سالگى به كمال مى رسد. پس از آن، هر چه باشد، بر اثر تجربه است.

امام على عليه السلام:بچه ها هفت سال پرورش مى يابند؛ هفت سال تربيت مى شوند؛ هفت سال به كار گماشته مى شوند؛ نهايت افزايش قدشان در بيست و سه سالگى است، و پايان دوره رشد خِردشان سى و پنج سالگى است. پس از آن، هر چه [رشد عقلشان] باشد، بر اثر تجربه است.

امام على عليه السلام:خردها بخشيدنى اند و آداب، كسب كردنى.

امام على عليه السلام:خرد، سرشتى است و دانش، به دست آوردنى.

امام على عليه السلام:هر گاه خداوند خيرِ بنده اش را بخواهد، خردى استوار و كردارى درست، بدو مى بخشد.

امام على عليه السلام:هر گاه خداوند به انسانى خردى استوار و كردارى درست روزى كند، نعمت خود را بر او فراوان ساخته و منّت خود را بر او بزرگ داشته است.

جامع الأحاديث:از امير مؤمنان سؤال شد: برترين چيزى كه به انسان ها بخشيده شده، چيست؟ فرمود: «خردِ سرشتى». گفته شد: اگر نباشد؟ فرمود: «برادرى كه با او مشورت شود». گفته شد: اگر نبود؟ فرمود: «خاموشى در مجلس ها». گفته شد: اگر اين هم نبود؟ فرمود: «مرگ زودرس».

امام على عليه السلام:بهترينِ بخشش ها، خرد است.

امام على عليه السلام:نشانه نعمت كامل، زيادتى خرد است.

امام على عليه السلام:برترين نعمت، خرد است.

امام على عليه السلام:برترين بهره آدمى، خرد اوست. اگر خوار شد، خرد، او را عزيز مى گرداند؛ اگر فرو افتاد، او را رفعت مى بخشد؛ اگر گم راه شد، او را راهنمايى مى كند؛ و اگر سخن گفت، او را [از خطا] نگه مى دارد.