حدیث دربارهمردانى بهشتى

الكافي عن الحكم بن عتيبة:بَينا أَنا مَعَ أَبِي جَعفَرٍ عليه السلام وَالبَيتُ غاصٌّ بِأَهلِهِ، إِذ أَقبَلَ شَيخٌ يَتَوَكَّأُ عَلى عَنَزَةٍ ۱ لَهُ حَتّى وَقَفَ عَلى بابِ البَيتِ، فَقالَ: السَّلامُ عَلَيكَ يابنَ رَسُولِ اللّهِ وَرَحمَةُ اللّهِ وَبَرَكاتُهُ، ثُمَّ سَكَتَ، فَقالَ أَبُو جَعفَرٍ عليه السلام: وَعَلَيكَ السَّلامُ وَرَحمَةُ اللّهِ وَبَرَكاتُهُ، ثُمَّ أَقبَلَ الشَّيخُ بِوَجهِهِ عَلى أَهلِ البَيتِ وَ قالَ: السَّلامُ عَلَيكُم، ثُمَّ سَكَتَ، حَتّى أَجابَهُ القَومُ جَمِيعا وَرَدُّوا عَلَيهِ السَّلامَ، ثُمَّ أَقبَلَ بِوَجهِهِ عَلى أَبِي جَعفَرٍ عليه السلام، ثُمَّ قالَ: يابنَ رَسُولِ اللّهِ، أَدنِنِي مِنكَ جَعَلَنِيَ اللّهُ فِداكَ، فَوَ اللّهِ إِنِّي لَأُحِبُّكُم وَأُحِبُّ مَن يُحِبُّكُم! وَوَاللّهِ ما أُحِبُّكُم وَأُحِبُّ مَن يُحِبُّكُم لِطَمَعٍ فِي دُنيا! وَ(اللّهِ) إِنِّي لَأُبغِضُ عَدُوَّكُم وَأَبرَأُ مِنهُ، وَوَاللّهِ ما أُبغِضُهُ وَأَبرَأُ مِنهُ لِوِترٍ كانَ بَينِي وَبَينَهُ، وَاللّهِ إِنِّي لَأُحِلُّ حَلالَكُم وَأُحَرِّمُ حَرامَكُم، وَأَنتَظِرُ أَمرَكُم، فَهَل تَرجُو لِي جَعَلَنِيَ اللّهُ فِداكَ؟ فَقالَ أَبُو جَعفَرٍ عليه السلام: إِلَيَّ إِلَيَّ، حَتّى أَقعَدَهُ إِلى جَنبِهِ، ثُمَّ قالَ: أَيُّها الشَّيخُ، إِنَّ أَبِي عَلِيَّ بنَ الحُسَينِ عليهماالسلام أَتاهُ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَن مِثلِ الَّذِي سَأَلتَنِي عَنهُ، فَقالَ لَهُ أَبِي عليه السلام: إِن تَمُتْ تَرِدْ عَلى رَسُولِ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَيهِ وَآلِهِ وَعَلى عَلِيٍّ وَالحَسَنِ وَالحُسَينِ وَعَلِيِّ بنِ الحُسَينِ، وَيَثلَج قَلبُكَ، وَيَبرُد فُؤادُكَ، وَتَقَرَّ عَينُكَ، وَتُستَقبَل بِالرَّوحِ وَالرَّيحانِ مَعَ الكِرامِ الكاتِبِينَ لَو قَد بَلَغَت نَفسُكَ هاهُنا ـ وَأَهوى بِيَدِهِ إِلى حَلقِهِ ـ وَإِن تَعِش تَرى ما يُقِرُّ اللّهُ بِهِ عَينَكَ، وَتَكُونُ مَعَنا فِي السَّنامِ الأَعلى. فقالَ الشَّيخُ: كَيفَ قُلتَ يا أَبا جَعفَرٍ؟ فَأَعادَ عَلَيهِ الكَلامَ، فَقالَ الشَّيخُ: اَللّهُ أَكبَرُ يا أَبا جَعفَرٍ، إِن أَنا مِتُّ أَرِدُ عَلى رَسُولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله وَعَلى عَلِيٍّ وَالحَسَنِ وَالحُسَينِ وَعَلِيِّ بنِ الحُسَينِ عليهم السلام، وَتَقَرُّ عَينِي، وَيَثلَجُ قَلبِي، وَيَبرُدُ فُؤادِي، وَاُستَقبَلُ بِالرَّوحِ وَالرَّيحانِ مَعَ الكِرامِ الكاتِبِينَ لَو قَد بَلَغَت نَفسِي إِلى هاهُنا وَإِن أَعِش أَرى ما يُقِرُّ اللّهُ بِهِ عَينِي، فَأَكُونُ مَعَكُم فِي السَّنامِ الأَعلى؟! ثُمَّ أَقبَلَ الشَّيخُ يَنتَحِبُ، يَنشُجُ ۲ هاهاها، حَتّى لَصِقَ بِالأَرضِ، وَأَقبَلَ أَهلُ البَيتِ يَنتَحِبُونَ وَيَنشُجُونَ لِما يَرَونَ مِن حالِ الشَّيخِ. وَأَقبَلَ أَبُو جَعفَرٍ عليه السلام يَمسَحُ بِإِصبَعِهِ الدُّمُوعَ مِن حَمالِيقِ ۳ عَينَيهِ وَيَنفُضُها، ثُمَّ رَفَعَ الشَّيخُ رَأسَهُ، فَقالَ لِأَبِي جَعفَرٍ عليه السلام: يَابنَ رَسُولِ اللّهِ، ناوِلنِي يَدَيكَ جَعَلَنِيَ اللّهُ فِداكَ، فَناوَلَهُ يَدَهُ، فَقَبَّلَها وَوَضَعَها عَلى عَينَيهِ وَخَدِّهِ، ثُمَّ حَسَرَ عَن بَطنِهِ وَصَدرِهِ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلى بَطنِهِ وَصَدرِهِ، ثُمَّ قامَ فَقالَ: اَلسَّلامُ عَلَيكُم. وَأَقبَلَ أَبُو جَعفَرٍ عليه السلام يَنظُرُ فِي قَفاهُ وَهُوَ مُدبِرٌ، ثُمَّ أَقبَلَ بِوَجهِهِ عَلى القَومِ، فَقالَ: مَن أَحَبَّ أَن يَنظُرَ إِلى رَجُلٍ مِن أَهلِ الجَنَّةِ فَليَنظُر إِلى هذا. فَقالَ الحَكَمُ بنُ عُتَيبَةَ: لَم أَرَ مَأتما قَطُّ يُشبِهُ ذلِكَ المَجلِسَ. ۴

الكافى ـ به نقل از حكم بن عتيبه ـ:در خدمت امام باقر عليه السلام بوديم و اتاق، پر از جمعيت بود كه ناگاه مردى عصازنان ۵ آمد و بر درِ اتاق ايستاد و گفت: سلام و رحمت و بركات خدا بر تو، اى پسر پيامبر خدا! و سپس خاموش ماند. امام باقر عليه السلام فرمود: «و سلام و رحمت و بركات خدا بر تو باد!». پيرمرد، آن گاه رو به حاضران در اتاق كرد و گفت: سلام بر شما! و خاموش ماند، تا آن كه اهل خانه همگى جواب سلام او را دادند. پيرمرد، سپس رو به امام باقر عليه السلام كرد و گفت: اى پسر پيامبر خدا! خدا مرا فدايت گرداند! مرا نزديك خودت بنشان؛ زيرا ـ به خدا سوگند ـ من شما و دوستدار شما را دوست دارم. به خدا سوگند كه علاقه من به شما و دوستدارانتان، براى چشمداشتى دنيوى نيست. به خدا سوگند كه من، دشمن شما را دشمن مى دارم و از او بيزارم، و به خدا سوگند كه اين نفرت و بيزارى من از او، به خاطر اين نيست كه ميان من و او، خونخواهى (پدركشتگى) است. به خدا سوگند كه من، حلال شما را حلال و حرام شما را حرام مى شمارم و منتظرِ كارِ [حكومت] شما هستم. پس آيا برايم اميدوار [به رستگارى و بهشت]هستيد ـ فدايتان شوم ـ؟ امام باقر عليه السلام فرمود: «نزديك بيا. نزديك بيا»، تا اين كه او را در كنار خود نشانيد و سپس فرمود: «اى پير! مردى نزد پدرم على بن الحسين عليه السلام آمد و مانند همين سؤالى كه تو از من كردى، از ايشان پرسيد. پدرم به او فرمود: اگر [با چنين حالتى] بميرى، بر پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و بر على و حسن و حسين و على بن الحسين وارد خواهى شد و دلت شاد و جانت آرام و ديده ات روشن مى گردد، و آن گاه كه جانت به اين جا رسد» و با دستش به گلويش اشاره كرد [و افزود:] «فرشتگان نويسنده [ى اعمال] با شادى و گُل به استقبالت مى آيند و اگر زنده بمانى، آن مى بينى كه خداوند، بِدان، ديده ات را روشن مى گرداند و با ما در بلندترين جايگاه خواهى بود». پيرمرد گفت: چه فرمودى، اى ابو جعفر؟ امام عليه السلام سخنش را تكرار كرد. پيرمرد گفت: اللّه اكبر، اى ابو جعفر! اگر بميرم، بر پيامبر خدا و بر على و حسن و حسين و على بن الحسين وارد مى شوم و ديده ام روشن و دلم شاد مى گردد و جانم آرام مى گيرد و آن گاه كه جانم به اين جا (گلويم) رسد، فرشتگان نويسنده [ى اعمال] با شادى و گُل به استقبالم مى آيند و اگر زنده ماندم، آن مى بينم كه خداوند، بِدان، ديده ام را روشن مى گرداند و با شما در بلندترين جايگاه خواهم بود؟! آن گاه، پيرمرد گريه اش گرفت و هاى هاى گريست، چندان كه به زمين چسبيد. حاضران در اتاق نيز از حالت پيرمرد به گريه افتادند و شيون كردند. امام باقر عليه السلام با انگشتش اشك از چشمان او مى گرفت و به زمين مى ريخت. پيرمرد، سپس سرش را بلند كرد و به امام باقر عليه السلام گفت: اى پسر پيامبر خدا! فدايت شوم! دستت را به من بده. امام عليه السلام دستش را به او داد و پيرمرد، آن را بوسيد و بر ديده و گونه اش نهاد و سپس شكم و سينه خود را برهنه ساخت و دست امام عليه السلام را بر شكم و سينه اش كشيد. آن گاه برخاست و خداحافظى كرد و رفت. امام باقر عليه السلام به پيرمرد ـ كه باز مى گشت ـ نگريست. سپس رو به جمعيت كرد و فرمود: «هر كس دوست دارد كه به مردى از اهل بهشت بنگرد، به اين پيرمرد بنگرد». هرگز مجلس اندوهى شبيه آن مجلس نديدم.

۱.العَنَزَةُ: عصا في قدر نصف الرمح أو أكثر فيها سنان مثل سنان الرمح (لسان العرب: ج 5 ص 384 «عنز»).

۲.يَنْشُجُ: إذا غصّ بالبكاء في حلقه عند الفزعة (لسان العرب: ج 2 ص 378 «نشج»).

۳.الحَمَالِيق: هو ما غطتّه الأجفان من بياض المقلة (الصحاح: ج 4 ص 1465 «حملق»).

۴.الكافي: ج 8 ص 76 ح 30، بحار الأنوار: ج 46 ص 361 ح 3.

۵.واژه «عَنزة» در متن عربى، عصايى به اندازه نصف نيزه يا اندكى بزرگ تر است و سرى نيزه اى همانند خنجر دارد.

کلیدواژه‌ها بهشت نام های بهشت نوید داده شدگان به بهشت مردانی بهشتی

احادیث دیگر این موضوع

الدرّ المنثور ـ به نقل از عبد العزيز بن ابى رواد ـ:شنيديم كه مردى با پيامبر صلى الله عليه و آله نماز خواند و چون رفت، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «اين مرد، بهشتى است». عبد اللّه بن عمرو گفت: من نزد آن مرد رفتم و گفتم: عمو جان! ميهمان نمى خواهى؟ گفت: بفرما. او خيمه اى داشت و گوسفندى و خرمايى. غروب كه شد، از خيمه اش خارج شد و بز را دوشيد و خرمايى برايم چيد و آنها را آورد و با هم خورديم. آن گاه او خوابيد و من به نماز ايستادم. صبح كه شد، او روزه نداشت و من روزه داشتم. سه شب به همين منوال گذشت. من به او گفتم: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در باره تو فرموده است كه تو اهل بهشتى. به من بگو كه چه عملى انجام مى دهى [كه اهل بهشت شده اى]. گفت: نزد همان كسى كه به تو خبر داده است، برو تا از عمل من نيز به تو خبر دهد. من نزد پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آمدم؛ امّا به من فرمود: «نزد او برو و بگو كه خودش به تو بگويد». من آمدم و به او گفتم: پيامبر خدا مى فرمايد كه تو خودت به من بگويى. گفت: حالا مى گويم. آن گاه گفت: اگر همه دنيا مال من باشد و از من گرفته شود، برايش اندوهگين نمى شوم و نيز اگر همه دنيا به من داده شود، شادمان نمى شوم، و شب كه مى خوابم، كينه هيچ كس در دلم نيست. عبد اللّه گفت: امّا من، به خدا سوگند كه شب را عبادت مى كنم و روز را روزه مى گيرم؛ ولى اگر يك گوسفند به من داده شود، خوش حال مى گرديم و اگر از دستم برود، اندوهگين مى شوم. به خدا سوگند كه خداوند، تو را بر ما برترىِ نمايانى داده است!

مسند ابن حنبل ـ به نقل از اَنَس ـ:با پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نشسته بوديم كه فرمود: «اينك، مردى از اهل بهشت بر شما نمايان مى شود». پس، مردى از انصار نمايان شد، در حالى كه آب وضو از ريشش مى چكيد و كفش هايش در دست چپش آويزان بود. فرداى آن روز نيز پيامبر صلى الله عليه و آله همين را فرمود و دوباره، همان مرد با همان وضع، وارد شد. روز سوم باز پيامبر صلى الله عليه و آله همين را فرمود و ديگر بار، همان مرد با همان حالت وارد شد. چون پيامبر صلى الله عليه و آله برخاست، عبد اللّه بن عمرو بن عاص، به دنبال آن مرد رفت و گفت: من با پدرم دعوا كرده ام و سوگند خورده ام كه سه روز، نزد او نروم. اگر ممكن است، مرا نزد خود، پناه ده تا اين سه روز بگذرد. مرد گفت: باشد. عبد اللّه مى گفت كه آن سه شب را نزد او به سر برده؛ امّا نديده كه در اين مدّت، شبى براى عبادت برخيزد؛ بلكه تنها كارى كه از او ديده، اين بوده كه وقتى بيدار مى شد و در بسترش مى غلتيد، خداى عز و جل را ياد مى كرد و تكبير مى گفت، تا آن كه براى نماز صبح بر مى خاست. عبد اللّه گفت: البته از زبان او، جز سخن خير نشنيدم. [عبد اللّه گفت:] چون سه شب گذشت و تقريبا عمل در خور توجّهى از او نديدم، گفتم: اى بنده خدا! ميان من و پدرم، نه هيچ گونه دعوا و ناراحتى اى بود و نه قهرى وجود داشت؛ بلكه چون از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه سه بار در باره تو فرمود: «اينك، مردى بهشتى بر شما نمايان مى شود» و هر سه بار، تو پيدا شدى، خواستم نزد تو باشم تا ببينم كه چه عملى انجام مى دهى تا در آن به تو اقتدا كنم؛ ولى نديدم عمل [عبادى]زيادى انجام دهى. به من بگو كه چه چيزى تو را به مقامى رسانده كه پيامبر خدا فرمود؟ مرد گفت: چيزى نيست، جز همان كه ديدى. عبد اللّه گفت: چون از نزد او رفتم، مرا صدا زد و گفت: چيزى نبود، جز همانچه ديدى، منتها من در دلم، هيچ گونه بدخواهى نسبت به هيچ مسلمانى نيست و نيز به هيچ كس در باره نعمتى كه خداوند به او داده است، حسادت نمى ورزم. عبد اللّه گفت: همين، تو را به آن مرتبه رسانيده است! اين، چيزى است كه ما از عهده اش بر نمى آييم.

المستدرك على الصحيحين ـ به نقل از اَنَس ـ:مرد سياه پوستى نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و گفت: اى پيامبر خدا! من مردى سياه، بدبو، زشت رو و نادار هستم. اگر با اينان بجنگم تا كشته شوم، جايگاهم كجاست؟ فرمود: «بهشت». آن مرد جنگيد تا كشته شد. پيامبر صلى الله عليه و آله به بالينش آمد و فرمود: «خدا روى تو را سفيد، و بويت را خوش گردانيد و دارايى بسيار به تو داد!» و در باره او يا ديگرى فرمود: «همسر حور العينِ او را ديدم كه رداى پشمىِ او را در آورد و ميان او و ردايش وارد شد».

امام صادق عليه السلام:داوودِ پيامبر عليه السلام گفت: پروردگارا! مرا از همنشينم در بهشت و همتايم در جايگاه هاى بهشتى ام آگاه فرما. خداى بزرگ و والا، به او وحى فرمود كه: او متّى پدر يونس است. پس داوود از خداوند، اجازه خواست كه به ديدن او برود و خدا به او اجازه داد. داوود همراه پسرش سليمان رفت تا به محلّ متّى رسيدند. خانه اى ديدند كه از برگ درخت خرما ساخته شده بود. به آن دو گفته شد كه متّى در بازار است. در بازار، سراغش را گرفتند. گفتند: او را در بازار هيزم فروشان بجوييد. در آن جا سراغش را گرفتند. گروهى از مردم به آن دو گفتند: اينك منتظريم تا بيايد. داوود و سليمان نيز به انتظار او نشستند. ناگاه متّى ـ كه بارى هيزم بر دوش داشت ـ، آمد. مردم برايش برخاستند و او بار هيزم را زمين نهاد و خداى را شكر كرد و گفت: «كيست كه بار حلالى را به بهايى حلال بخرد؟». يكى چانه زد و ديگرى قيمتى بالاتر گفت تا سرانجام، بار هيزمش را به يكى از مشتريان فروخت. داوود و سليمان بر او سلام گفتند. متّى گفت: «به منزل برويم» و با پولى كه داشت، قدرى گندم خريد. سپس آن را آرد كرد و در ناوه اى (ظرفى) كه از تنه درخت خرما ساخته بود، خمير كرد و آتشى برافروخت و خمير را روى آن گذاشت. آن گاه با آن دو، به سخن گفتن نشست. نانش كه آماده شد، آن را در همان تغار نهاد و نمك بر آن پاشيد و ابريق آبى در كنارش نهاد و دوزانو نشست و لقمه اى برداشت. چون آن را به طرف دهانش برد، گفت: «به نام خدا» و چون آن را بلعيد، گفت: «ستايش، خداى را» و با هر لقمه اى كه بر مى داشت، همين كار را مى كرد. سپس آب را برداشت و از آن نوشيد و نام خدا را برد و چون ابريق را گذاشت، گفت: «ستايش، خدا را. پروردگارا! كيست كه به او نعمتى چون من داده باشى و به او چنين لطفى كرده باشى؟ چشم و گوش و بدنم را سالم داشتى و نيرويم بخشيدى، تا آن كه به نزديكى درختى رفتم كه خود، آن را نكاشته بودم و در نگهدارى اش نكوشيده بودم و تو آن را روزىِ من قرار دادى و مشترىِ آن را برايم فرستادى. پس با پول آن، گندمى خريدم كه خودم نكاشته بودم، و آتشى را برايم مهار ساختى و من از آن گندم، نانى پختم و اشتهاى خوردنش را در من نهادى تا با خوردنش بر طاعت تو توانا شوم. پس ستايش، تو را» و سپس گريست. داوود به سليمان گفت: پسرم! برخيز تا برويم، كه من هرگز بنده اى سپاس گزارتر از اين نديده ام. درود خدا بر او و بر آن دو باد!

الكافى ـ به نقل از ابو بصير ـ:همسايه اى داشتم كه در دستگاه حكومت، كار مى كرد و از اين طريق، ثروتى به دست آورده و كنيزكانى آوازه خوان خريده بود. همه را نزد خود جمع مى كرد و شراب مى خورد و باعث آزار و اذيّت من مى شد. بارها به خودِ او شكايت كردم؛ امّا دست بر نداشت، و چون اصرار كردم كه دست از كارهايش بردارد، به من گفت: فلانى! من آدمى هستم كه [در بند حكومت،] گرفتار آمده ام و تو از اين گرفتارى، بر كنار و آسوده اى. اگر وضع مرا به آقايت بگويى، اميدوارم كه خداوند به واسطه تو، مرا هم نجات بخشد. اين سخن او، در دلم اثر كرد و چون به خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم، ماجراى او را به ايشان گفتم. فرمود: «چون به كوفه باز گشتى، او نزد تو خواهد آمد. به او بگو: جعفر بن محمّد به تو مى گويد: كارى را كه دارى، رها كن. من نيز از جانب خدا بهشت را برايت ضمانت مى كنم». چون به كوفه باز گشتم، او از جمله كسانى بود كه به ديدارم آمد. او را نزد خود نگه داشتم تا اين كه منزلم خلوت شد. سپس به او گفتم: فلانى! من حال تو را به امام صادق عليه السلام گفتم. ايشان به من فرمود: «چون به كوفه باز گشتى، او نزد تو خواهد آمد. به او بگو: جعفر بن محمّد به تو مى گويد: كارى را كه دارى، رها كن. من نيز از جانب خداوند، بهشت را برايت ضمانت مى كنم». او گريست و گفت: عجب! امام صادق به تو چنين گفت؟ من برايش سوگند ياد كردم كه آنچه را گفتم، ايشان به من فرموده است. او گفت: بس است. و رفت. چند روز بعد، در پى من فرستاد و مرا خواست. چون رفتم، ديدم كه پشت خانه اش برهنه نشسته است. به من گفت: اى ابو بصير! به خدا سوگند، هر چه در منزل داشتم، [به صاحبانش و يا در راه خدا] بدادم و اكنون چنانم كه مى بينى. من نزد دوستانم رفتم و پوشاكى برايش جمع كردم و بر او پوشاندم. چند روز، بيشتر نگذشته بود كه برايم پيغام فرستاد كه: من بيمارم. نزد من بيا. من پيش او مى رفتم و به او رسيدگى مى كردم تا آن كه زمان مرگش فرا رسيد. من در كنارش نشسته بودم و او در حال جان دادن بود. از هوش رفت و دوباره به هوش آمد و گفت: اى ابو بصير! آقايت به وعده خود با ما وفا كرد. اين را گفت و به رحمت خدا پيوست. به حج كه رفتم، خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم و اجازه شرفيابى خواستم. وارد كه شدم، هنوز يك پايم در صحن خانه و پاى ديگرم در دالان آن بود كه امام عليه السلام از داخل اتاق فرمود: «اى ابو بصير! ما به وعده خود به رفيقت وفا كرديم».