حدیث دربارهمردانى بهشتى

مسند ابن حنبل عن أنس:كُنّا جُلُوسا مَعَ رَسُولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله فَقالَ: «يَطلُعُ عَلَيكُم الآنَ رَجُلٌ مِن أَهلِ الجَنَّةِ» فَطَلَعَ رَجُلٌ مِنَ الأَنصارِ، تَنطُفُ ۱ لِحيَتُهُ مِن وَضُوئِهِ، قَد تَعَلَّقَ نَعلَيهِ فِي يَدِهِ الشِّمالِ. فَلَمّا كانَ الغَدُ قالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله مِثلَ ذَلِكَ، فَطَلَعَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مِثلَ المَرَّةِ الأُولى. فَلَمّا كانَ اليَومُ الثّالِثُ قالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله مِثلَ مَقالَتِهِ أَيضا، فَطَلَعَ ذَلكَ الرَّجُلُ عَلى مِثلِ حالِهِ الأُولى. فَلَمّا قامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله تَبِعَهُ عَبدُ اللّهِ بنُ عَمرِو بنِ العاصِ، فَقالَ: إِنِّي لاحَيتُ ۲ أَبِي فَأَقسَمتُ أَن لا أَدخُلَ عَلَيهِ ثَلاثا، فَإِن رَأَيتَ أَن تُؤوِيَنِي إِلَيكَ حَتَّى تَمضِيَ فَعَلتَ، قالَ: نَعَم. وَكانَ عَبدُاللّهِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ باتَ مَعَهُ تِلكَ اللَّيالِيَ الثَّلاثَ، فَلَم يَرَهُ يَقُومُ مِن اللَّيلِ شَيئا غَيرَ أَنَّهُ إِذا تَعارَّ ۳ وَتَقَلَّبَ عَلى فِراشِهِ، ذَكَرَ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ وَكَبَّرَ حَتّى يَقُومَ لِصلاةِ الفَجرِ. قالَ عَبدُ اللّهِ: غَيرَ أَنِّي لَم أَسمَعهُ يَقُولُ إِلّا خَيرا. فَلَمّا مَضَتِ الثَّلاثُ لَيالٍ، وَكِدتُ أَن أَحتَقِرَ عَمَلَهُ، قُلتُ: يا عَبدَ اللّهِ، إِنِّي لَم يَكُن بَينِي وَبَينَ أَبِي غَضَبٌ وَلا هُجرٌ ثَمَّ، وَلكِن سَمِعتُ رَسُولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَقُولُ لَكَ ثَلاثَ مِرارٍ: يَطلُعُ عَلَيكُم الآنَ رَجُلٌ مِن أَهلِ الجَنَّةِ، فَطَلَعتَ أَنتَ الثَّلاثَ مِرارٍ، فَأَرَدتُ أَن آوِيَ إِلَيكَ، لِأَنظُرَ ما عَمَلُكَ فَأَقتَدِيَ بِهِ، فَلَم أَرَكَ تَعمَلُ كَثِيرَ عَمَلٍ، فَما الَّذِي بَلَغَ بِكَ ما قالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله؟ فَقالَ: ما هُوَ إِلّا ما رَأَيتَ. قالَ: فَلَمّا وَلِيتُ دَعانِي فَقالَ: ما هُوَ إِلّا ما رَأَيتَ غَيرَ أَنِّي لا أَجِدُ فِي نَفسِي لِأَحَدٍ مِنَ المُسلِمِينَ غِشّا، وَلا أَحسُدُ أَحَدا عَلى خَيرٍ أَعطاهُ اللّهُ إِيّاهُ. فَقالَ عَبدُ اللّهِ: هذِهِ الَّتِي بَلَغَت بِكَ، وَهِيَ الَّتِي لا نُطِيقُ. ۴

مسند ابن حنبل ـ به نقل از اَنَس ـ:با پيامبر خدا صلى الله عليه و آله نشسته بوديم كه فرمود: «اينك، مردى از اهل بهشت بر شما نمايان مى شود». پس، مردى از انصار نمايان شد، در حالى كه آب وضو از ريشش مى چكيد و كفش هايش در دست چپش آويزان بود. فرداى آن روز نيز پيامبر صلى الله عليه و آله همين را فرمود و دوباره، همان مرد با همان وضع، وارد شد. روز سوم باز پيامبر صلى الله عليه و آله همين را فرمود و ديگر بار، همان مرد با همان حالت وارد شد. چون پيامبر صلى الله عليه و آله برخاست، عبد اللّه بن عمرو بن عاص، به دنبال آن مرد رفت و گفت: من با پدرم دعوا كرده ام و سوگند خورده ام كه سه روز، نزد او نروم. اگر ممكن است، مرا نزد خود، پناه ده تا اين سه روز بگذرد. مرد گفت: باشد. عبد اللّه مى گفت كه آن سه شب را نزد او به سر برده؛ امّا نديده كه در اين مدّت، شبى براى عبادت برخيزد؛ بلكه تنها كارى كه از او ديده، اين بوده كه وقتى بيدار مى شد و در بسترش مى غلتيد، خداى عز و جل را ياد مى كرد و تكبير مى گفت، تا آن كه براى نماز صبح بر مى خاست. عبد اللّه گفت: البته از زبان او، جز سخن خير نشنيدم. [عبد اللّه گفت:] چون سه شب گذشت و تقريبا عمل در خور توجّهى از او نديدم، گفتم: اى بنده خدا! ميان من و پدرم، نه هيچ گونه دعوا و ناراحتى اى بود و نه قهرى وجود داشت؛ بلكه چون از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شنيدم كه سه بار در باره تو فرمود: «اينك، مردى بهشتى بر شما نمايان مى شود» و هر سه بار، تو پيدا شدى، خواستم نزد تو باشم تا ببينم كه چه عملى انجام مى دهى تا در آن به تو اقتدا كنم؛ ولى نديدم عمل [عبادى]زيادى انجام دهى. به من بگو كه چه چيزى تو را به مقامى رسانده كه پيامبر خدا فرمود؟ مرد گفت: چيزى نيست، جز همان كه ديدى. عبد اللّه گفت: چون از نزد او رفتم، مرا صدا زد و گفت: چيزى نبود، جز همانچه ديدى، منتها من در دلم، هيچ گونه بدخواهى نسبت به هيچ مسلمانى نيست و نيز به هيچ كس در باره نعمتى كه خداوند به او داده است، حسادت نمى ورزم. عبد اللّه گفت: همين، تو را به آن مرتبه رسانيده است! اين، چيزى است كه ما از عهده اش بر نمى آييم.

۱.تَنْطُفُ: تَقْطُرُ (النهاية: ج 5 ص 75 «نطف»).

۲.لَاحَيْتُ: نازَعْتُ (النهاية: ج 4 ص 243 «لحا»).

۳.تَعَارَّ: اسْتَيْقَظَ، وقيل: تمطّى وأنَّ (النهاية: ج 3 ص 204 «عرر»).

۴.مسند ابن حنبل: ج 4 ص 332 ح 12697، السنن الكبرى للنسائي: ج 6 ص 215 ح 10699، الزهد لابن المبارك: ص 241 ح 694، المصنّف لعبد الرزّاق: ج 11 ص 287 ح 20559، المنتخب من مسند عبد بن حميد: ص 351 ح 1159 كلّها نحوه؛ تنبيه الخواطر: ج 1 ص 126.

کلیدواژه‌ها بهشت نام های بهشت نوید داده شدگان به بهشت مردانی بهشتی

احادیث دیگر این موضوع

الدرّ المنثور ـ به نقل از عبد العزيز بن ابى رواد ـ:شنيديم كه مردى با پيامبر صلى الله عليه و آله نماز خواند و چون رفت، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «اين مرد، بهشتى است». عبد اللّه بن عمرو گفت: من نزد آن مرد رفتم و گفتم: عمو جان! ميهمان نمى خواهى؟ گفت: بفرما. او خيمه اى داشت و گوسفندى و خرمايى. غروب كه شد، از خيمه اش خارج شد و بز را دوشيد و خرمايى برايم چيد و آنها را آورد و با هم خورديم. آن گاه او خوابيد و من به نماز ايستادم. صبح كه شد، او روزه نداشت و من روزه داشتم. سه شب به همين منوال گذشت. من به او گفتم: پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در باره تو فرموده است كه تو اهل بهشتى. به من بگو كه چه عملى انجام مى دهى [كه اهل بهشت شده اى]. گفت: نزد همان كسى كه به تو خبر داده است، برو تا از عمل من نيز به تو خبر دهد. من نزد پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آمدم؛ امّا به من فرمود: «نزد او برو و بگو كه خودش به تو بگويد». من آمدم و به او گفتم: پيامبر خدا مى فرمايد كه تو خودت به من بگويى. گفت: حالا مى گويم. آن گاه گفت: اگر همه دنيا مال من باشد و از من گرفته شود، برايش اندوهگين نمى شوم و نيز اگر همه دنيا به من داده شود، شادمان نمى شوم، و شب كه مى خوابم، كينه هيچ كس در دلم نيست. عبد اللّه گفت: امّا من، به خدا سوگند كه شب را عبادت مى كنم و روز را روزه مى گيرم؛ ولى اگر يك گوسفند به من داده شود، خوش حال مى گرديم و اگر از دستم برود، اندوهگين مى شوم. به خدا سوگند كه خداوند، تو را بر ما برترىِ نمايانى داده است!

المستدرك على الصحيحين ـ به نقل از اَنَس ـ:مرد سياه پوستى نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و گفت: اى پيامبر خدا! من مردى سياه، بدبو، زشت رو و نادار هستم. اگر با اينان بجنگم تا كشته شوم، جايگاهم كجاست؟ فرمود: «بهشت». آن مرد جنگيد تا كشته شد. پيامبر صلى الله عليه و آله به بالينش آمد و فرمود: «خدا روى تو را سفيد، و بويت را خوش گردانيد و دارايى بسيار به تو داد!» و در باره او يا ديگرى فرمود: «همسر حور العينِ او را ديدم كه رداى پشمىِ او را در آورد و ميان او و ردايش وارد شد».

امام صادق عليه السلام:داوودِ پيامبر عليه السلام گفت: پروردگارا! مرا از همنشينم در بهشت و همتايم در جايگاه هاى بهشتى ام آگاه فرما. خداى بزرگ و والا، به او وحى فرمود كه: او متّى پدر يونس است. پس داوود از خداوند، اجازه خواست كه به ديدن او برود و خدا به او اجازه داد. داوود همراه پسرش سليمان رفت تا به محلّ متّى رسيدند. خانه اى ديدند كه از برگ درخت خرما ساخته شده بود. به آن دو گفته شد كه متّى در بازار است. در بازار، سراغش را گرفتند. گفتند: او را در بازار هيزم فروشان بجوييد. در آن جا سراغش را گرفتند. گروهى از مردم به آن دو گفتند: اينك منتظريم تا بيايد. داوود و سليمان نيز به انتظار او نشستند. ناگاه متّى ـ كه بارى هيزم بر دوش داشت ـ، آمد. مردم برايش برخاستند و او بار هيزم را زمين نهاد و خداى را شكر كرد و گفت: «كيست كه بار حلالى را به بهايى حلال بخرد؟». يكى چانه زد و ديگرى قيمتى بالاتر گفت تا سرانجام، بار هيزمش را به يكى از مشتريان فروخت. داوود و سليمان بر او سلام گفتند. متّى گفت: «به منزل برويم» و با پولى كه داشت، قدرى گندم خريد. سپس آن را آرد كرد و در ناوه اى (ظرفى) كه از تنه درخت خرما ساخته بود، خمير كرد و آتشى برافروخت و خمير را روى آن گذاشت. آن گاه با آن دو، به سخن گفتن نشست. نانش كه آماده شد، آن را در همان تغار نهاد و نمك بر آن پاشيد و ابريق آبى در كنارش نهاد و دوزانو نشست و لقمه اى برداشت. چون آن را به طرف دهانش برد، گفت: «به نام خدا» و چون آن را بلعيد، گفت: «ستايش، خداى را» و با هر لقمه اى كه بر مى داشت، همين كار را مى كرد. سپس آب را برداشت و از آن نوشيد و نام خدا را برد و چون ابريق را گذاشت، گفت: «ستايش، خدا را. پروردگارا! كيست كه به او نعمتى چون من داده باشى و به او چنين لطفى كرده باشى؟ چشم و گوش و بدنم را سالم داشتى و نيرويم بخشيدى، تا آن كه به نزديكى درختى رفتم كه خود، آن را نكاشته بودم و در نگهدارى اش نكوشيده بودم و تو آن را روزىِ من قرار دادى و مشترىِ آن را برايم فرستادى. پس با پول آن، گندمى خريدم كه خودم نكاشته بودم، و آتشى را برايم مهار ساختى و من از آن گندم، نانى پختم و اشتهاى خوردنش را در من نهادى تا با خوردنش بر طاعت تو توانا شوم. پس ستايش، تو را» و سپس گريست. داوود به سليمان گفت: پسرم! برخيز تا برويم، كه من هرگز بنده اى سپاس گزارتر از اين نديده ام. درود خدا بر او و بر آن دو باد!

الكافى ـ به نقل از ابو بصير ـ:همسايه اى داشتم كه در دستگاه حكومت، كار مى كرد و از اين طريق، ثروتى به دست آورده و كنيزكانى آوازه خوان خريده بود. همه را نزد خود جمع مى كرد و شراب مى خورد و باعث آزار و اذيّت من مى شد. بارها به خودِ او شكايت كردم؛ امّا دست بر نداشت، و چون اصرار كردم كه دست از كارهايش بردارد، به من گفت: فلانى! من آدمى هستم كه [در بند حكومت،] گرفتار آمده ام و تو از اين گرفتارى، بر كنار و آسوده اى. اگر وضع مرا به آقايت بگويى، اميدوارم كه خداوند به واسطه تو، مرا هم نجات بخشد. اين سخن او، در دلم اثر كرد و چون به خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم، ماجراى او را به ايشان گفتم. فرمود: «چون به كوفه باز گشتى، او نزد تو خواهد آمد. به او بگو: جعفر بن محمّد به تو مى گويد: كارى را كه دارى، رها كن. من نيز از جانب خدا بهشت را برايت ضمانت مى كنم». چون به كوفه باز گشتم، او از جمله كسانى بود كه به ديدارم آمد. او را نزد خود نگه داشتم تا اين كه منزلم خلوت شد. سپس به او گفتم: فلانى! من حال تو را به امام صادق عليه السلام گفتم. ايشان به من فرمود: «چون به كوفه باز گشتى، او نزد تو خواهد آمد. به او بگو: جعفر بن محمّد به تو مى گويد: كارى را كه دارى، رها كن. من نيز از جانب خداوند، بهشت را برايت ضمانت مى كنم». او گريست و گفت: عجب! امام صادق به تو چنين گفت؟ من برايش سوگند ياد كردم كه آنچه را گفتم، ايشان به من فرموده است. او گفت: بس است. و رفت. چند روز بعد، در پى من فرستاد و مرا خواست. چون رفتم، ديدم كه پشت خانه اش برهنه نشسته است. به من گفت: اى ابو بصير! به خدا سوگند، هر چه در منزل داشتم، [به صاحبانش و يا در راه خدا] بدادم و اكنون چنانم كه مى بينى. من نزد دوستانم رفتم و پوشاكى برايش جمع كردم و بر او پوشاندم. چند روز، بيشتر نگذشته بود كه برايم پيغام فرستاد كه: من بيمارم. نزد من بيا. من پيش او مى رفتم و به او رسيدگى مى كردم تا آن كه زمان مرگش فرا رسيد. من در كنارش نشسته بودم و او در حال جان دادن بود. از هوش رفت و دوباره به هوش آمد و گفت: اى ابو بصير! آقايت به وعده خود با ما وفا كرد. اين را گفت و به رحمت خدا پيوست. به حج كه رفتم، خدمت امام صادق عليه السلام رسيدم و اجازه شرفيابى خواستم. وارد كه شدم، هنوز يك پايم در صحن خانه و پاى ديگرم در دالان آن بود كه امام عليه السلام از داخل اتاق فرمود: «اى ابو بصير! ما به وعده خود به رفيقت وفا كرديم».